SJPONZERS
EËSVOLGENDE AKTIVITEIT BESSEMEBÈNJERS

Leedjeskonkoer, Seniejore- en Prinsoetreuping
Zaoterdig 6 jannewarie óm 20.11 oer 
Gemeinsjapshoes

Aaftélle

Historie

 

Veur Bors-dijelek.

 

Vastelaoves Vereniging de Bessemebènjers bestaan al meer dan 66 jaar. Hieronder vindt u een  stukje Bornse historie.

 

Van Pierewieters naar Bessemebènjers

 

Carnavalsvereniging de Pierewieters wordt opgericht in 1946. Ook voor de oorlog wordt er in Born al van alles ondernomen rond de carnavalstijd, weliswaar niet georganiseerd en zonder carnavalsvereniging. Daar komt na de oorlog verandering in. In het café van Harie Hochstenbach, de Sjoester, wordt door een aantal "carnavalsgekken" besloten een carnavalsvereniging op te richten met de naam Pierewieters. Deze naam is afgeleid van een figuur uit een tekenstrip welke in die tijd in de "Limburger-koerier"verscheen. De eerste prins wordt Zef Heutmekers en hij regeert een jaar lang als prins Zef I. Het café de Sjoester is vanaf die tijd de tempel van de carnavalsvereniging in de carnavalstijd.


Onder aanvoering van vorst Harie Hochstenbach wordt in Born een begin gemaakt met het georganiseerde carnaval. Na enkele jaren de vorstenscepter te hebben gezwaaid wordt Harie opgevolgd door Jan Haagmans, die zelf ook al prins is geweest in 1952. Jan maakte in die tijd ook de nodige furore met zijn zelf geschreven carnavalsschlagers. "De Kaoletrein" is één van de bekendste. Menig oudere carnavalsvierder, maar ook de jongere generatie, zal dit liedje nog uit volle borst kunnen meezingen. Dit laatste is zeker ook de verdienste van Hub Dullens, een neef van Jan Haagmans, die dit liedje een aantal jaren geleden nieuw leven heeft ingeblazen met zijn zanggroep "Opèns".

 

Oprichters: eerste bestuur en Raad van Èlluf:
Harrie Meekels, Jan Widdershoven, Frans van Mulken, Frans Demandt, Frits Wersch, Prins Zef Heutmekers, De Vries, Sjeër Deus, Mahieu Hoedemakers, Pierre Vola, Jacques Cox, Wil Canton, Hub bouts, Hub Heffels, Vorst Harie Hochstenbach, Wil Janssen, P. Reynders, Jacques Wesche.

 

In de jaren vijftig draagt Jan Haagmans de vorstenscepter over aan Lei Heutmekers, broer van de eerste prins Zef en zelf prins geweest in 1949. Daarna zijn Jacques Stelten en Lei Heutmekers nog een periode vorst van de vereniging. In de jaren zestig krijgt Math van Pey de vorstenscepter wat vaster in handen. In deze tijd gaat het de vereniging echter helemaal niet voor de wind. Chrit, beter bekend als Broer, van Pey en zoon van Math, moet drie jaren achtereen aantreden als prins der Pierewieters. Toch komt de vereniging weer uit deze dip. Het toenmalige bestuur weet onder aanvoering van president Paul Janssen de carnavalsvereniging weer uit het slop te halen. De prinsengalerij kan weer worden aangevuld. Math van Pey blijft als vorst aan tot 1981. Hij wordt opgevolgd door Wil Lemmens, die in 1978 prins is geweest. In 2008 wordt Wil Lemmens opgevolgd door Dick Kleinheerenbrink. Wil Lemmens is vanaf die tijd grootvors van de Bessemebènjers.


Vanaf de jaren tachtig krijgt de carnaval in Born een aantal nieuwe activiteiten. De Prinsuitroeping gaat vanaf 1985 gepaard met een “Leedjeskonkoer”. Elk jaar strijden een aantal deelnemende groepen, duo’s of solo-artiesten, onder begeleiding van de Bessemkapel, later Born Collection, om de titel "Vastelaovessjlager van ’t jaor" en kan de groep met de beste uitvoering de "Prizzentasiepries" in de wacht slepen. Een van de vaste deelnemers en meervoudige winnaar van dit "Leedjeskonkoer" is de BOV (Böshuuske Óntsjpannings Vereiniging) die ook meermaals in de LVK finale heeft gestaan en deze heeft gewonnen in 2005 met het liedje "Waat Zaeter?!".


Na 1999 worden de begeleiding en arrangementen met behulp van computers gerealiseerd. Werden de liedjes, als het financieel mogelijk is, tot dan elk jaar op cassettebandjes vastgelegd, vanaf 1999 worden de ingezonden liedjes allemaal op CD uitgebracht. Ook de zittingen veranderen. Artiesten komen in Born vanaf die tijd alleen nog maar uit eigen dorp. Veel groepen, die deelnemen aan de "Borse Revuu" ontwikkelen zich tot volwaardige artiesten. Het beste voorbeeld hiervan is het "Trio Óngeplök": Frank Dullens, John Dullens en Paul Heffels hebben de "Borse Revuu" als leerschool gehad en zijn inmiddels bekend bij heel carnavalvierend Limburg. En daar zijn de Bessemebènjers heel trots op. Ook Jan Heffels, die al enkele malen in de finale van de Limburgse buuttekampioenschappen heeft gestaan en in 2007 zelfs de tweede plaats behaalt, is een in Born opgegroeide jongen die in de "Borse Revuu" elk jaar weer een nieuwe creatie op de planken bracht. Ondanks dat Jan woonachtig is in Obbicht blijft hij ‘nne Borse jong, waar we heel trots op zijn.


De "Borse Revuu" wordt inmiddels in stand gehouden door een groep enthousiaste mensen die elk jaar weer veel Bornse artiesten warm krijgen om hun creaties in het nieuwe gemeenschapshuis op de planken te brengen.

 

Met het "Leedjeskonkoer" gaat het in de jaren negentig duidelijk minder. De animo om zelf liedjes te schrijven neemt af, waardoor het onmogelijk is nog een volwaardig "Leedjeskonkoer" te organiseren. De jaarlijkse prinsuitroeping vindt vanaf 2011 plaats tijdens de "Groate Bessemzitting". Artiesten uit de Limburgse carnavalswereld vermaken het publiek, terwijl de Auwt Prinse in een eigen gemaakte act de Prins op de bühne brengen en de "Housvrouwe" (vanaf 2009 de groep FF-Serieus) dit doen bij de seniorenprins(es). Deze seniorenprins(es) werd vanaf de jaren zeventig uitgeroepen in het bejaardenhuis. De Pierewieters organiseerden daar jaarlijks een bejaardenzitting en riepen dan een bejaardenprins uit, een inwoner van het bejaardenhuis. Zuster Antoine was daarbij een van de gangmaaksters. De laatste jaren werd er meestal alleen een prinses uitgeroepen, omdat de mannen sterk in de minderheid waren in bejaardenhuis St. Maarten. In 1998 besluiten de Pierewieters om een eigen seniorenprins uit te roepen. Eerst nog in het bejaardenhuis, waar Zef en Annie Hochstenbach het eerste seniorenpaar van de Pierewieters worden. De cirkel is weer rond, want Zef is de zoon van de eerste vorst van de Pierewieters. Vanaf 1999 wordt  de seniorenprins uitgeroepen tijdens de tweede uitvoering van de "Borse Revuu", op de zondagmiddag en later tijdens het "Leedjeskonkoer" en nu tijdens de “Groate Bessemzitting”. Senioren uit het dorp die slecht ter been zijn en bejaarden uit St. Maarten worden met busjes gratis naar het gemeenschapshuis vervoerd.

 

De jeugd in Born krijgt ook al jaren zijn eigen Prinsenpaar. Vanaf 1987 worden deze hoogheden uitgeroepen tijdens de "Jeugprinsoetreuping" welke door een act van Kinder Vakantie Werk (en vanaf 2014 door Lieke en Ruud) 't prinsepaar op de bühne brengen. Hieraan gekoppeld volgt 't "Kènjer Pleej Bek Sjoo". Ieder jaar staan in het gemeenschapshuis weer veel kinderen en volwassenen te genieten van de mini-artiesten die de jeugdprinsuitroeping tot en echt festijn maken. Deze "Kènjer Pleej Bek Sjoo" wordt elk jaar weer gepresenteerd door Wil Lemmens, die al dollend met de kinderen de sfeer steeds tot grote hoogte weet te brengen. Vanaf 1992 is er naast de jeugdprins een Jeugdraad van Èlluf, maar door gebrek aan leden wordt deze in 2000 weer ontbonden.

 

De Bornenaren zijn in de regio van oudsher bekend als de Bessemebènjers. Een benaming die ze kregen toen men in lang vervlogen tijden in Born de kost verdienden met het maken van heibezems. Karakteristiek voor de Bornenaren is het rijmpje dat over de Bornse inwoners uit vroegere jaren werd overgeleverd.

 

Desondanks heette de carnavalsvereniging de Pierewieters. Toch heeft de bezem binnen de carnavalsvereniging altijd een prominente rol gespeeld. Bij de oprichting in 1946 dragen alle leden een bezem op de revers van hun jas. Later verdwijnt die bezem weer. De carnavalskrant, die in de jaren 50 enkele malen wordt uitgegeven en sinds het 4x11 jarig jubileum in 1991 weer jaarlijks verschijnt, heet: De Bessem. In de jaren tachtig, na het aantreden van vorst Wil, kreeg de vereniging een nieuw logo met daarin herkenbaar Jan Pierewiet geflankeerd door twee bezems. Prinsen, jubilarissen en andere verdienstelijke carnavalsvierders worden onderscheiden met een mini-bezem. Inmiddels is dit voor eigen jubilarissen een enkele zilveren bezem (1x11) en dubbele zilveren bezem (2x11) en een gouden bezem (3x11).

 

De Pierewieters hebben op initiatief van prins Broer II Evers in 1997 besloten een bronzen beeld van de Bessemebènjer te plaatsen. Met enorm veel inzet zijn er duizenden guldens verzameld middels activiteiten en sponsoring om dit door Niek Geelen ontworpen beeld te kunnen plaatsen op het plein naast de Auw Pastorie in de Kerkstraat. Jaarlijks wordt op deze plaats rond de 11de van de 11de het carnavalsfeest geopend met het voorlezen van het gedicht en het hijsen van de vlag. Op carnavalsdinsdag wordt het carnavalsfeest hier ook weer afgesloten met het verbranden van de heibezems, die in de voorbije periode in de voortuinen van de heersende prinsen hebben gestaan.

 

De rol van de Bessemebènjer wordt steeds groter in de Bornse carnaval. Aan het eind van het jubileumfeest in 2001 wordt de vereniging dan ook omgedoopt van Pierewieters naar Bessemebènjers.

 

Het gedicht wordt door de prins omstreeks de opening op de 11de van de 11de voorgelezen. Vanaf dat moment  is het symbool van de bezem en de bezembinder nog nadrukkelijker aanwezig. Wordt eerst een miniatuur van de Bessemebènjer gebruikt als scepter, vanwege de kwetsbaarheid van dit uit polyester vervaardigde attribuut worden na 2005 de scepters voor de prinselijke hoogheden uit hout gesneden bezems. Ook verschijnen er in het dorp, voorafgaand en tijdens de carnaval, steeds meer rood, geel en groene vlaggen met daarop de afbeelding van de Bessemebènjer.

 

De Bessemebènjers starten met ingang van 2004 ook een campagne om meer leden aan de vereniging te binden. In samenwerking met de carnavalsclub: "Groep Zònger Naam" worden de eerste 100 nieuwe leden aan de vereniging verbonden middels een contributie van € 7,50. Deze leden krijgen hiervoor elk jaar de pin van het jaar met daarop het seizoenslogo. Na enkele jaren loopt dit aantal op tot boven de 300 leden. Deze "leejmiddig" wordt elk jaar weer opgeluisterd door enkele bekende artiesten uit de Limburgse carnavalswereld.

 

In 2008 draagt vorst Wil na 27 seizoenen de vorstentitel over aan zijn opvolger Dick Kleinheerenbrink. Dick, die al sinds 1994 lid is van de Raad van Èlluf en al enkele jaren een verdienstelijk bestuurslid, zet de koers op 2012, het jaar waarin de Bessemebènjers hun 6x11 jarig jubileum vieren. Vorst Wil wordt in 2008 bij zijn aftreden benoemd tot grootvorst van de Bessemebènjers, een titel die hij mag voeren voor het leven.

 

In 2011 wordt door de Bessemebènjers de Senaat opgericht. Hierin mogen leden van De Bessemebènjers toetreden die hun sporen in de carnaval verdiend hebben middels een jarenlange staat van dienst in de Raad van Èlluf of bestuur en graag betrokken willen blijven bij de vereniging. Bert Leurs is het eerste lid, maar helaas moet de vereniging in januari 2012, veel te vroeg, afscheid nemen van een zeer betrokken lid, die als raadslid, secretaris en de laatste jaren als penningmeester, heel veel voor de Bessemebènjers heeft betekend.

 

In november 2012, na het jubileumfeest, draagt Dick Kleinheerenbrink de vorstentitel over aan Cliff Verjans. Het tijdens het 6x11 jubileumfeest geintrodiseerde "Mitzèng Gala" ondersteund door een live bend is een groot succes. Deze formule is doorgevoerd in de "Groate Bessemzitting" en in de Bornse "Sjeuteleuverdrach".




Reageer op dit bericht:

Je bent niet ingelogged, klik hier om in te loggen
Gebruikersnaam:
Bericht:
Toevoegen:
Klik het gekleurde logo aan om het bericht toe te voegen:
1234